- TO CZĘSTE PYTANIE, KTÓRE RODZICE ZADAJĄ.

 

Integracja sensoryczna (SI), to proces neuronalny, w którym mózg rozpoznaje, segreguje i organizuje bodźce płynące ze zmysłów naszego ciała i otoczenia w taki sposób by można było je wykorzystać do codziennego, celowego działania. (V.Mass)

 

Głównym celem terapii Integracji Sensorycznej jest poprawa funkcjonowania Ośrodkowego Układu Nerwowego dziecka, który jest odpowiedzialny za odbiór ze środowiska oraz prawidłowe przetwarzanie bodźców o charakterze zmysłowym (sensorycznym).

 

Metoda ta powstała w Stanach Zjednoczonych , została opracowana przez psycholog i terapeutkę zajęciową dr Ann Jean Ayres. Oprócz tego że była oddanym badaczem i pedagogiem przede wszystkim uważała się za terapeutkę, która chciała pomóc dzieciom i rodzicom którzy do niej trafili. Wciąż wysłuchiwała narzekań sfrustrowanych często zrezygnowanych rodziców, którzy nie rozumieli zachowania swych dzieci. W odpowiedzi na to dostawali informację, że problemy te mają swoją nazwę i że można to terapią naprawić, co dodawało im otuchy.

 

Poszczególne zmysły : dotyk, słuch, wzrok, smak, powonienie, zmysł równowagi – każdy z nich ma swoje receptory, które zbierają informacje z otoczenia ale poprzez wzajemną współpracę  tworzą one cały narząd zmysłów. Aby wszystkie narządy zmysłów działały spójnie, zgodnie, bez zakłóceń  muszą przejść długą drogę uczenia się, współdziałania czyli integracji. Informacje ze zmysłów docierają do ośrodkowego układu nerwowego i po zintegrowaniu wytwarzają odpowiedź. A to właśnie ta odpowiedź buduje psychoruchowy rozwój dziecka. Integracja sensoryczna najintensywniej przebiega od urodzenia do końca okresu przedszkolnego, po czym dziecko osiąga dojrzałość do pójścia do szkoły, podjęcia nauki i ogólnie posiada umiejętności egzystowania z otoczeniem, we właściwy sposób wchodzi w relacje.

Rozwój integracji sensorycznej może zostać zaburzony już na etapie ciąży poprzez przyjmowane leki przez mamę bądź, gdy ciąża wymaga leżenia, jak również na kolejnych etapach rozwoju dziecka.

 

Im wcześniej dzięki prawidłowej obserwacji dziecka zostaną rozpoznane deficyty np. w uczeniu się, koordynacji ruchowej, w zachowaniu tym efekty terapii SI będą lepsze.

 

 

I tak kolejno przechodząc przez poszczególne zmysły rodzic, opiekun w przedszkolu może  wiele rzeczy zauważyć u dzieci a to powinno być sygnałem dla rodziców.

 

ZMYSŁ DOTYKU

• Dziecko nie lubi być dotykane i np. reaguje agresją, bądź unika kontaktów izolując się np. od dzieci w przedszkolu;
• Przeszkadzają mu metki, obcisłe ubrania lub ubrania ze specyficznych materiałów;
• Nie lubi myć głowy, obcinać paznokci, nie lubi być smarowane kremem;
• Dziecko lubi być dotykane ale bardzo mocno wręcz szuka takiego kontaktu obija się o rodziców, o przedmioty, o rówieśników w przedszkolu. Często dziecko takie jest postrzegane jako niegrzeczne, niewychowane, bo rozpędza się i całym sobą uderza w kolegę! A ono ma po prostu tak silną potrzebę poczuć swoje ciało. Często takie dzieci nie reagują płaczem na zadrapania, uderzenia jakby nie zauważały tego;
• Gryzie przedmioty, zaciska i zgrzyta zębami, w nadmiernym stopniu macha rękami, klaszcze, podskakuje;
• Są dzieci, które nadmiernie się drapią, szczypią , uderzają głową , ciągną się za włosy, gryzą się w rękę, te zachowania zaliczane są to zachowań autostymulujących.

 

 

ZMYSŁ RÓWNOWAGI (UKŁAD PRZEDSIONKOWY)

• Dziecko reaguje negatywnie na huśtanie się, kręcenie w koło, protestuje przy wariacjach jakie często rodzice im fundują w powietrzu szczególnie tatusiowie;
• Dziecko ma chorobę lokomocyjną;
• Jest niezdarne często się potyka;
• Nie lubi ruchu, jest statyczne;
• Nie może nauczyć się  jazdy na rowerze, albo nauka ta trwa bardzo długo;
• Ale są też dzieci które mogłyby się kręcić w koło i końca nie widać, często bujają się na krześle, są w ciągłym ruchu;
• Boi się wchodzić, schodzić ze schodów.

 

 

WZROK

• Dziecko wydaje się być nadwrażliwe na światło;
• Ma problemy z podążaniem, śledzeniem wzrokiem za przedmiotem, odwraca litery, często skarży się  na ból głowy podczas czytania pisania rysowania, nie lubi układanek.

 

 

SMAK                     

• Nie lubi pokarmów o określonej konsystencji, ciężko mu rozszerzyć menu, ma odruch wymiotny w reakcji na pewne konsystencje, często wymiotuje.

 

 

SŁUCH

• Ma trudności ze skupieniem uwagi, gdy w tle słychać dźwięki;
• Nie lubi głośnych dźwięków;
• Jest opóźniona mowa;
• Ma trudności ze zrozumieniem poleceń słownych – wymaga kilkukrotnego powtórzenia;
• Nie zauważa pewnych dźwięków.

 

 

WĘCH

• Przesadnie poznaje otoczenie za pomocą węchu;
• Negatywnie reaguje na wiele zapachów;
• Ma problem z rozróżnieniem zapachów.

 

 

To kilkanaście najczęściej powtarzających się problemów z jakimi rodzice zgłaszają się to terapeutów SI, ale jest ich o wiele więcej chociażby zachowania nadpobudliwe, impulsywne, agresywne. Dziecko będące nadpobudliwym, nosi etykietkę niegrzecznego, nie może usiedzieć na zajęciach, lekcji, ciągle chce być w ruchu, ma problemy ze skupieniem, problemy z uspokojeniem się , problemy z zasypianiem. Bardzo dużo  dzieci wydaję się zbyt sztywnych i napiętych, co bardzo im przeszkadza w codziennym funkcjonowaniu. Ale mamy też dzieci wiotkie tj. z obniżonym napięciem, które szybko się męczą są wolniejsze słabsze niż rówieśnicy, podczas siedzenia podpierają głowę, mają słaby chwyt pisarski, nie lubią wycinania nożyczkami.

 

Każdy rodzic, który boryka się z takimi bądź podobnymi problemami czasami sam szuka pomocy często słyszy narzekania od opiekunów z przedszkola, szkoły i to też jest dla niego sygnał do poszukiwania pomocy.

 

Wizyta diagnostyczna u terapeuty integracji sensorycznej rozpoczyna się rozmową, wywiadem od okresu ciążowego zaczynając i przechodząc przez kamienie milowe dziecka w okresie niemowlęctwa i następne okresy  jego życia. Dziecko jest poddane testom ale jest to wszystko w formie  zabawy i maluch często nawet nie wie, że coś u niego jest sprawdzane. To wszystko zależy oczywiście od wieku i tego jak funkcjonuje dane dziecko. Diagnoza to z reguły 3 spotkania po których terapeuta sporządza pisemne podsumowanie i jeżeli są wskazania, to dziecko zostaje zakwalifikowane na terapię Integracji Sensorycznej. Na zajęciach terapeutycznych bawi się – ale zabawa ta jest odpowiednio ukierunkowana, aby zminimalizować deficyty z jakimi dziecko boryka się. Terapeuta daje również  wskazówki dla rodziców do pracy w domu, ponieważ często jest potrzeba niewielkiej zmiany w postępowaniu z dzieckiem, czasem dziecko potrzebuje dodatkowych krótkich ćwiczeń do wykonywania, a czasem należy dziecku zabrać niektóre bodźce, gdyż ma ich za dużo, a one utrudniają mu funkcjonowanie.

 

 

Prawidłowa stymulacja min.: systemu dotykowego w tym proprioceptywna – czucia głębokiego i czucia powierzchownego, wzrokowa, smakowa, słuchowa, węchowa wpływa korzystnie na ogólną poprawę funkcjonowania poznawczo-społecznego dziecka.

 

 

Ogromnym błędem jest stwierdzenie, które rodzice często słyszą „Wyrośnie z tego jeszcze ma czas”. Im wcześniej podejmiemy odpowiednie działania tym lepiej, ponieważ możemy zapobiec tworzeniu nieprawidłowych kompensacji. Dziecko pozostawione bez prawidłowej pomocy, specjalistycznej terapii na ogół skazane jest na wiele porażek i niepowodzeń przez długie lata w szkole i poza nią. Zaburzenia SI dobrze jest wychwycić w okresie przedszkolnym, gdyż potem w szkole pojawiają się trudności w uczeniu się. Owszem, uczeń wykazuje postępy w nauce ale kosztem wysiłku i nakładu pracy niewspółmiernego do uzyskiwanych efektów a to nie pozostaje obojętne dla jego systemu nerwowego. Bardzo ważne jest rozwijanie w dziecku pozytywnej samooceny – docenianie wartości i ważności. Dziecko z niską samooceną łatwo może wpaść w stan  wyuczonej bezradności w którym nie będzie oczekiwało na sukces, będzie obniżało swoje ambicje, „nie umiem to nie będę nawet próbować”.

 

 

WARTO WIEDZIEĆ!

 

U dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi m.in.: autyzmem dziecięcym, autyzmem atypowym oprócz zaburzeń funkcji mózgu, które objawiają się  zaburzeniami interakcji społecznych i porozumiewania obserwuje się również  osłabione pod wieloma względami przetwarzanie sensoryczne.

Aktywność motoryczną dziecka może hamować słaba modulacja bodźców przedsionkowych. Dzieci autystyczne wykazują niepewność grawitacyjną, unikają ruchu obawiając się braku stabilności, solidnego podparcia. Są również wrażliwe na zmiany położenia ciała w przestrzeni często reagując zdenerwowaniem. Dzieci autystyczne nie rejestrują wielu bodźców z otoczenia a tym samym nie mogą ich zintegrować, słabo rejestrują informacje słuchowe stąd ograniczone możliwości rozwoju języka. Zaburzenia czucia głębokiego i przedsionka powodują brak rozwoju prawidłowego schematu własnego ciała a co za tym idzie planowanie motoryczne przychodzi z trudem. Aby pomóc dzieciom autystycznym jak również  dzieciom z zespołem Aspergera lepiej funkcjonować w życiu codziennym rodzice często decydują się na uczęszczanie na terapię Integracji Sensorycznej ale to nie wszystko oprócz tego dostają do domu zestaw zaleceń które mają pomoc ich dzieciom.                                  

                                                

Niepubliczny Punkt Przedszkolny „Effectis”
Terapeutyczna placówka dla dzieci z autyzmem